leng-fâhte
لنگ فاختهf.b.s.
Sözlük anlamı
- 1 topal güvercin
- 2 müz. Türk müziğinin küçük usullerindendir; buna “aksak fâhte”, “nîm fâhte” de denilir. 10 zamanlı ve 6 darblıdır. Leng-fâhte, fahte usûlünün yarısıdır. Şarkı gibi küçük forme’larda kullanılmaz; büyük usuller gibi peşrev, beste (bilhassa nedense nakış besteler bununla ölçülmüştür) şekillerinde kullanılır. Âyîn-i şerîflerde de görülür. Bu yüzden istisnâî olarak büyük usuller gibi muâmeleye tâbî tutulur ve 10/16 lık değil (ki bu mertebesi henüz hiç kullanılmamıştır) 10/8 lik mertebesine “yürük leng fâhte” denir. Sırasıyla Türk aksağı, semâî ve nîm sofyan usullerinden mürekkeptir. 6 darbının kıymeti sırasıyla şöyledir: nîm kavî, kavî, zaif, kavî, nîm kavî ve zaif. Darbların vuruluş şekilleri ve imtidatları ise şudur: düm (2 zaman), tek (3 zaman), düm (1 zaman), tek (2 zaman), te (1 zaman) ve ke (1 zaman). Leng fâhte, zaman itibârıyla bir küçük usûl olduğundan, bu usûl ile ölçülmüş bir eserin notasında, ölçünün terkîbine giren Türk aksağı, semâî ve nîm sofyan, noktalı çizgilerle ayrılmaz.