şehnaz-pûselik

Sözlük anlamı

1. 1
   müz. Türk müziğinin en az altı asırlık bir makamıdır. Makamın 2 çeşidi vardır; birinci çeşidi basit, ikincisi mürekkeptir. Basit olanı 2 numaralı basit makamımız pûselik’in inici şeklinden ibârettir. Pûselik’de olduğu üzere, pûselik beşlisi ile hicaz dörtlüsünden ibârettir. Güçlüsü -beşli ile dörtlünün birleştiği beşinci derece bulunan- hüseynî (mi) perdesidir. İnici bir şekilde seyrederek dügâh (lâ) perdesinde kalır. Muhayyer perdesi çok mühimdir. Donanımı -la mineur gibi- beş olup yedeninin sol bakıyye diyezi nota içerisinde kullanılır. Niseb-i şerîfe’den 9 una (hepsine) mâlik olmakla dizisi mülâyimdir. Orta sekizlisindeki sesleri -tizden peste doğru olmak üzere- şöyledir: muhayyer nîm şehnâz, acem, hüseynî; nevâ, çargâh, pûselik ve dügâh. İkinci (mürekkep) şekli ise, şehnâz ile pûselik beşlisinden ibârettir. Bu beşli ile dügâh (lâ) perdesinde durur. Güçlüler birinci derece -şehnâz’ın birinci güçlüsü olan- nevâ (re), ikinci derecede de -şehnazın ikinci güçlüsü ve pûselik beşlisinin en tiz sesi olan- hüseynî (mi) perdeleridir. Muhayyer perdesi, çok mühimdir. İnici olarak seyreder. Donanımına şehnâz’ın “si” bakıyye bemolü, “fa” koma diyezi, “sol” ve “do” bakıyye diyezleri konulur (gene şehnâz için eğer îcâbederse “fa” bekar ve “fa” bakıyye diyezi, “sol” bekar kullanılır). Pûselik beşlisi için “si” bekar, “do” bekar yapılır).